Τα ανθρώπινα δόντια περιέχουν ζωτικές πληροφορίες για την έλλειψη βιταμίνης D, μια σοβαρή αλλά συχνά κρυμμένη κατάσταση, η οποία μπορεί τώρα να ταυτοποιηθεί με μια απλή ακτινογραφία οδόντων με ακτίνες Χ. Σε αυτό κατέληξαν οι ανθρωπολόγοι Λόρι Ντ’ Ορτέντσιο (Lori D’ Ortenzio) και Μέγκαν Μπρίκλι (Megan Brickley) από το Πανεπιστήμιο MακΜάστερ.
Οι ερευνητές και οι συνάδελφοί τους είχαν προηγουμένως ανακαλύψει ότι τα ανθρώπινα δόντια περιέχουν ένα λεπτομερές και μόνιμο ιστορικό για τη σοβαρή έλλειψη βιταμίνης D, δηλαδή τη ραχίτιδα. Αυτό το ιστορικό έχει τη μορφή μικροσκοπικών αλλοιώσεων της οδοντίνης και μπορεί να είναι εξαιρετικά πολύτιμο για να κατανοήσουμε ακριβώς πότε οι άνθρωποι, ακόμα κι εκείνοι που έζησαν αιώνες πριν, είχαν έλλειψη ηλιακού φωτός, τη βασική δηλαδή πηγή της βιταμίνης D. Το ιστορικό προστατεύεται από το σμάλτο.
Το πρόβλημα με την αναζήτηση τέτοιων αλλοιώσεων στην οδοντίνη είναι ότι το δόντι πρέπει να ανοιχτεί για να διαβάσουμε τα μοτίβα που σχηματίζει το ιστορικό έλλειψης της βιταμίνης στη διάρκεια μια ολόκληρης ζωής. Και τα δόντια που έχουμε στη διάθεσή μας για μελέτη είναι πολύ περιορισμένα.
Για να μην σπαταλήσουν πολύτιμα δείγματα, οι ερευνητές αναζήτησαν ένα τρόπο για να απομονώσουν δόντια για περαιτέρω μελέτη. Χρησιμοποιώντας ακτίνες Χ για να μελετήσουν τα σχήματα του πολφικού κέρατος – τη σκοτεινή σκιά στο κέντρο της εικόνας του δοντιού -, βρήκαν ένα συνεκτικό, αναγνωρίσιμο μοτίβο που θα μπορούσε να αποδειχτεί χρήσιμο όχι μόνο για τις μελέτες τους στα αρχαία δόντια-ευρήματα αλλά και σε ζωντανούς ανθρώπους που μπορεί να μην γνωρίζουν ότι πάσχουν από έλλειψη βιταμίνης D.
«Αναζητούμε μια μη επεμβατική μέθοδο ώστε να μην χρειάζεται να καταστρέφουμε πολύτιμο αρχαιολογικό υλικό για να δούμε αν υπήρχε έλλειψη βιταμίνης», λέει ο Ντ’ Ορτέντσιο. «Τώρα ξέρουμε σε ποια δόντια να κοιτάξουμε».
Ο πολφός του δοντιού σε ένα υγιές άτομο έχει συγκεκριμένο σχήμα, ενώ σε άτομα με σοβαρή έλλειψη βιταμίνης D είναι ασύμμετρος και περιορισμένος. Κατά κανόνα το σχήμα του μοιάζει με προφίλ καρέκλας.
Προηγούμενες έρευνες του Ντ’ Ορτάντσιο και της Μπρίκλι είχαν δείξει τέτοια αναγνωρίσιμα μοτίβα. Η εξέταση αρχαίων και σύγχρονων δοντιών απέδειξε ότι οι απεικονίσεις με ακτίνες Χ είναι αξιόπιστοι δείκτες προηγούμενης έλλειψης βιταμίνης D.
«Ήταν μια αποκάλυψη για μας», λέει η Μπρίκλι, καθηγήτρια Ανθρωπολογίας, η οποία κατέχει την έδρα Βιοαρχαιολογίας στο ερευνητικό Ινστιτούτο Canada Research Chair. «Νομίζω ότι είναι πραγματικά σημαντικό. Ήταν μια έρευνα με στόχο να μελετήσουμε ανθρώπους που είχαν πεθάνει, αλλά μπορεί να συμβάλλει επίσης και στις σύγχρονες ιατρικές θεραπείες».
Καθώς οι επιπτώσεις από την έλλειψη της βιταμίνης D μπορεί να είναι σοβαρές, ειδικά σε ό,τι αφορά την απώλεια οστού, το να γνωρίζουμε ποιος είχε έλλειψη βιταμίνης μπορεί να μας βοηθήσει να ταυτοποιούμε έγκαιρα ανθρώπους με εν εξελίξει πρόβλημα και να αποτρέπουμε χειρότερες βλάβες. Αν οι συνηθισμένες εξετάσεις με ακτίνες Χ στα δόντια δείξουν ότι υπάρχει ένα πρόβλημα, οι εξετάσεις αίματος μπορούν να επιβεβαιώσουν αν υπάρχει προϊούσα έλλειψη βιταμίνης D.
Αυτά τα στοιχεία θα μπορούσαν να είναι εξαιρετικά πολύτιμα στην περίπτωση των παιδιών που τα οστά τους ακόμα αναπτύσσονται, λένε οι ερευνητές, και ο έγκαιρος εντοπισμός ενός προβλήματος θα μπορούσε να αποτρέψει μελλοντικά προβλήματα απώλειας οστού, σχετιζόμενα με έλλειψη βιταμίνης D.
Γνωρίζοντας επίσης περισσότερα για μια εξελισσόμενη ανεπάρκεια βιταμίνης D, θα μπορούσαμε να καθορίσουμε ποια είναι η καλύτερη ισορροπία ανάμεσα στο να προστατεύουμε τους ανθρώπους από τη βλαβερή υπεριώδη ακτινοβολία και στο να είμαστε βέβαια ότι τους βλέπει αρκετά ο ήλιος ώστε να διατηρούν σε κανονικά επίπεδα το ζωτικό αυτό συστατικό.
Journal Reference:
1. Lori D’Ortenzio, Isabelle Ribot, Bonnie Kahlon, Benoit Bertrand, Emmy Bocaege, Emeline Raguin, Annabelle Schattmann, Megan Brickley. The rachitic tooth: The use of radiographs as a screening technique. International Journal of Paleopathology, 2017; DOI: 10.1016/j.ijpp.2017.10.001
Πηγή: www.sciencedaily.com